Νένα Π. Διονυσοπούλου, ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ

Α’ ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ 13 Σεπτέμβριου 2024, Taxheaven

Στην απόφαση με αριθμό ΣτΕ 1676/2023 που δημοσιεύεται σήμερα στον κόμβο, το Συμβούλιο της Επικρατείας κλήθηκε να ερμηνεύσει τις προϋποθέσεις επιμήκυνσης της παραγραφής του άρθρου 84 του ν. 2238/1994, επί τη βάσει διαδοχικής διοικητικής συνδρομής, η οποία άρχισε εντός της πενταετίας και συνεχίστηκε, λόγω μη ολοκλήρωσης του ελέγχου, μετά την πάροδο της πενταετίας. Σύμφωνα με τα εξιστορούμενα πραγματικά περιστατικά, η φορολογική αρχή, ενώ είχε ήδη πληροφορίες εντός του χρόνου της πενταετούς παραγραφής περί εικονικότητας των συναλλαγών από απαντήσεις αλλοδαπών αρχών σε προηγούμενα αιτήματα αμοιβαίας διοικητικής συνδρομής, υπέβαλε νέο αίτημα για αμοιβαία διοικητική συνδρομή σε χρονικό σημείο που έπονταν της λήξης της πενταετίας εντός της οποίας είχε το δικαίωμα να το πράξει νομίμως. Κάτω από αυτές τις συνθήκες, το επιληφθέν δικαστήριο κλήθηκε να αποφανθεί σχετικά με το εάν:

• η φορολογική αρχή οφείλει να υποβάλει αίτημα αμοιβαίας διοικητικής συνδρομής αποκλειστικά εντός του χρόνου της πενταετούς παραγραφής
• ή το χρονικό αυτό διάστημα μπορεί να παραταθεί ενόψει:

1. της δυσκολίας και της πολυπλοκότητας της υπόθεσης,
2. των αντικειμενικών δυσκολιών που αντιμετωπίζει κατά το κρίσιμο χρόνο η φορολογική αρχή
3. της έλλειψης συνεργασίας του φορολογούμενου.

Σε μία τέτοια περίπτωση, παρόλο το (πραγματικό) γεγονός ότι ζητούμενο του διενεργηθέντος ελέγχου υπήρξε η απόδειξη – κατόπιν επισταμένων διασταυρωτικών και χρονοβόρων με την συνδρομή αλλοδαπών αρχών ελέγχων – της εικονικότητας των συναλλαγών, δεν υφίσταται απόλυτη δογματική ταύτιση με όσα έχει διαχρονικά δεχθεί το Συμβούλιο της Επικρατείας σχετικά με το τι θεωρείται και τι όχι συμπληρωματικό στοιχείο ικανό να επιμηκύνει νομίμως την παραγραφή του δικαιώματος του δημοσίου να καταλογίσει φόρους και πρόστιμα.

[…]

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Στην παρούσα μελέτη και με αφορμή τη ΣτΕ 1676/2023 αποπειραθήκαμε να αναλύσουμε διαχρονικά το πώς στην ειδική περίπτωση της αμοιβαίας διοικητικής συνδρομής σε ελέγχους εικονικότητας ή μη εικονικότητας ενδοκοινοτικών συναλλαγών οι διατάξεις περί παραγραφής επηρεάζουν τη νομιμότητα διεξαγωγής του (ελέγχου).

Αυτό που εύκολα γίνεται αντιληπτό είναι το ότι το παγκόσμιο και ευρωπαϊκό νομοθετικό γίγνεσθαι αναφορικά με την πάταξη της φοροδιαφυγής και ειδικότερα της απάτης σε θέματα ΦΠΑ, μεταβλήθηκε με τέτοια ένταση που καθιστά ήδη από το 2013 πρακτικά αδύνατη την σύγκριση και συνεπακόλουθα την ερμηνεία του κανονιστικού πλαισίου της παραγραφής υποθέσεων ενδοκοινοτικών συναλλαγών μέσα από το πρίσμα του τι είναι και πότε θεωρείται ένα στοιχείο νέο, ικανό να παρατείνει νόμιμα το δικαίωμα του Δημοσίου να καταλογίσει φόρους και πρόστιμα. Εξ’ άλλου, είναι κοινός τόπος ότι οι φορολογικές διατάξεις είναι στενώς ερμηνευτέες και σε κάθε περίπτωση δεν μπορούν να εφαρμοσθούν αποκομμένες από το ευρύτερο πλαίσιο στο οποίο εντάσσονται συστηματικώς.

Σήμερα και επί εκκρεμών υποθέσεων, η επίκληση των νομολογιακών ερμηνευτικών κανόνων παραγραφής των διατάξεων του ν. 2238/1994 λόγω της ψήφισης του νέου κανονιστικού πλαισίου διακρατικής συνεργασίας (ν. 4170/2013) και του τρόπου που αυτό επηρέασε τον ΚΦΔ δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να θεωρηθεί πρόσφορη. Ομοίως, η επίκληση αναδρομικής εφαρμογής των νεότερων και ευμενέστερων διατάξεων του ν. 5104/2024 (σε σχέση με τις αντίστοιχες του ν. 4174/2013 και του ν. 4987/2022) ειδικά ως προς τους χρόνους ολοκλήρωσης του ελέγχου εμφανώς προσκρούει στην παράγραφο 2 του άρθρου 84 του ν. 5104/2024 («Τα άρθρα 27 και 28 εφαρμόζονται για ελέγχους που γίνονται με βάση εντολή που εκδίδεται μετά την έναρξη ισχύος του παρόντος») χωρίς να προσβάλλει τα έννομα συμφέροντα του φορολογούμενου δεδομένου ότι οι ως άνω διατάξεις δεν αναφέρονται σε κύρωση άρα δεν καθίστανται συγκρίσιμες (υπό το πρίσμα της ΣτΕ 1438/2018).

Read more at Taxheaven: https://www.taxheaven.gr/news/68564/epimhkynsh-ths-paragrafhs-epi-th-basei-amoibaias-dioikhtikhs-syndromhs-se-ypooeseis-endokoinotikwn-synallagwn