Ποιοι ευθύνονται για τα χρέη μιας ανώνυμης εταιρείας;

Η πρώτη, αυθόρμητη, απάντηση είναι ο διευθύνων σύμβουλος που τη διοικεί.

Μετά προστέθηκε –κατά κάποιον τρόπο– ότι μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνα και τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της εταιρείας.

Τώρα, πλέον, υπεύθυνοι για τις οφειλές φόρων μαζί με τους τόκους και τα πρόστιμα είναι όχι μόνον η διοίκηση της εταιρείας, αλλά και οι μέτοχοι που έχουν ποσοστό 10% ή περισσότερο.

Ουσιαστικά καταργήθηκε η έννοια της ανώνυμης εταιρείας, καθώς και ο λόγος που δημιουργήθηκε αυτή η μορφή εταιρείας, αφού ουσιαστικά οι ανώνυμες εταιρείες ταυτίζονται με την προσωπική, ομόρρυθμη εταιρεία στην οποία οι συνεταίροι ευθύνονται για όλες τις υποχρεώσεις της.

Η ρύθμιση μπορεί να φαίνεται λεπτομέρεια και οριακή διευθέτηση που στοχεύει στη συγκέντρωση φόρων από το Δημόσιο, αλλά στην πραγματικότητα έχει καταλυτικές επιπτώσεις στην επιχειρηματικότητα. Οποιοσδήποτε είναι μέτοχος με 10% σε κάποια Α.Ε. κινδυνεύει να κληθεί να καταβάλλει φόρους ή και ασφαλιστικές εισφορές ακόμη κι αν δεν συμμετέχει στη διοίκηση της εταιρείας. Το μήνυμα που εκπέμπεται είναι σαφές: Μην επενδύετε σε εταιρείες, μπορεί να μπλέξετε!

Κι όμως, η απίθανη αυτή ρύθμιση περιλαμβάνεται στην τελευταία τροποποίηση του Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας (ν 4174/2013 άρθρο 50 1) και δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ τον Δεκέμβριο του 2013. Δεν επιβαρύνει τη σημερινή κυβέρνηση, αλλά όποια κυβέρνηση κι αν αφορά, είναι το ίδιο επιβλαβής για την οικονομία…

Φαίνεται ότι κάποια κυβέρνηση, στο κλίμα πανικού «να εισπραχθούν φόροι», νομοθέτησε τη ρύθμιση που καθιστά υπεύθυνους για τις φορολογικές οφειλές και τους μετόχους με ποσοστό 10%, με δύο περιορισμούς. Η ευθύνη των μετόχων είναι μέχρι του ποσού των κερδών ή απολήψεων σε μετρητά ή σε είδος που είχαν την τελευταία τριετία. Προφανώς, τα όποια κέρδη κ.λπ. της τριετίας φορολογήθηκαν, αλλά αυτό δεν σημαίνει κάτι. Να πληρώσουν και τους οφειλόμενους φόρους! Ο δεύτερος περιορισμός είναι προφανής: η οφειλή να αφορά περίοδο κατά την οποία ο «άτυχος» επενδυτής ήταν μέτοχος. Ευτυχώς που προβλέφθηκε ο περιορισμός αυτός γιατί χωρίς αυτόν, οι υπηρεσίες θα ζητούσαν τους οφειλόμενους φόρους και από μετόχους που είχαν αποχωρήσει από τις εταιρείες!

Αντίθετα, αυτό ισχύει όσον αφορά την ευθύνη των μετόχων με ποσοστό από 10% και πάνω, για οφειλές σε ασφαλιστικά ταμεία κατά τη λύση μιας εταιρείας 2, καθώς στην περίπτωση αυτή δεν υπάρχει κανένας ποσοτικός ή χρονικός περιορισμός. Ολοι οι μέτοχοι βαρύνονται με τις οφειλές των εταιρειών στα ασφαλιστικά ταμεία…

Η Ανώνυμη Εταιρεία, κατά τον κλασικό ορισμό, είναι «η εμπορική εταιρεία που διαθέτει νομική υπόσταση. Το μετοχικό της κεφάλαιο διαιρείται σε μετοχές της ίδιας αξίας. Σε μια ανώνυμη εταιρεία για τις υποχρεώσεις της ευθύνεται η ίδια και όχι οι μέτοχοί της». Τώρα ο ορισμός αυτός ανατρέπεται και οι μέτοχοι μιας Α.Ε. έχουν ευθύνες ακόμα κι αν δεν έχουν ασχοληθεί με την εταιρεία, τη διαχείριση και τις δραστηριότητές της.

Οι νέες αυτές ρυθμίσεις δεν ισχύουν για τις εισηγμένες στο Χρηματιστήριο εταιρείες, αλλά θα έχουν ισχυρές επιπτώσεις σε όλες τις άλλες ανώνυμες εταιρείες οι μέτοχοι των οποίων ανακαλύπτουν ότι είναι εκτεθειμένοι σε νέους κινδύνους…

Προφανώς θα πάρουν τα μέτρα τους και θα μπούμε σε νέο κύκλο αδιαφάνειας, παραοικονομίας και ύφεσης!

ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΙΔΗΣ (δημοσιεύθηκε στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ την 28/3/2015)

(1) Άρθρο 50. Αλληλέγγυα ευθύνη του Νόμου 4174/2013 

1. Τα πρόσωπα που είναι πρόεδροι, διευθυντές, διαχειριστές, διευθύνοντες σύμβουλοι, εντεταλμένοι στη διοίκηση και εκκαθαριστές των νομικών προσώπων και νομικών οντοτήτων κατά το χρόνο της διάλυσης ή συγχώνευσής τους, ευθύνονται προσωπικά και αλληλέγγυα για την πληρωμή του φόρου τόκων και προστίμων που οφείλονται από αυτά τα νομικά πρόσωπα και τις νομικές οντότητες καθώς και του φόρου που παρακρατείται, ανεξάρτητα από το χρόνο βεβαίωσής τους. Στα νομικά πρόσωπα που συγχωνεύονται, ευθύνεται αλληλεγγύως μαζί με τα πιο πάνω πρόσωπα, για την πληρωμή των κατά το προηγούμενο εδάφιο οφειλόμενων φόρων του διαλυόμενου νομικού προσώπου και εκείνο που το απορρόφησε ή το νέο νομικό πρόσωπο που συστήθηκε ανεξάρτητα από το χρόνο βεβαίωσής τους.

2. Τα πρόσωπα που αναφέρονται στην παράγραφο 1 ευθύνονται προσωπικώς και αλληλεγγύως για τους παρακρατούμενους φόρους το ΦΠΑ και όλους τους επιρριπτόμενους φόρους και κατά τη διάρκεια λειτουργίας του νομικού προσώπου που εκπροσωπούν ως εξής:
α) Αν έχει γίνει η παρακράτηση φόρου, όλα τα πρόσωπα που είχαν μία από τις ως άνω ιδιότητες από τη λήξη της προθεσμίας απόδοσης του φόρου και μετά.
β) Αν δεν έχει γίνει η παρακράτηση φόρου, όλα τα πρόσωπα, που είχαν μία από τις πιο πάνω ιδιότητες κατά το χρόνο που υπήρχε η υποχρέωση παρακράτησης του φόρου.

3. Αν κατά το χρόνο διάλυσης νομικού προσώπου ή νομικής οντότητας δεν έχουν εξοφληθεί όλες οι φορολογικές υποχρεώσεις του νομικού προσώπου ή της νομικής οντότητας, περιλαμβανόμενων των παρακρατούμενων και επιρριπτόμενων φόρων, οι κατά το χρόνο διάλυσης αυτών μέτοχοι ή εταίροι κεφαλαιουχικών εταιρειών με ποσοστό συμμετοχής τουλάχιστον δέκα (10%) τοις εκατό ευθύνονται αλληλεγγύως με το νομικό πρόσωπο ή τη νομική οντότητα για την καταβολή του οφειλόμενου φόρου, μέχρι του ποσού των αναληφθέντων κερδών ή απολήψεων σε μετρητά ή σε είδος λόγω της ιδιότητας του μετόχου ή εταίρου κατά τα τρία (3) τελευταία έτη προ της λύσης.

4. Ευθύνεται αλληλεγγύως με το νομικό πρόσωπο ή τη νομική οντότητα για την καταβολή του οφειλόμενου και μη εξοφληθέντος φόρου κατά τη λύση του νομικού προσώπου ή της νομικής οντότητας, και κάθε πρόσωπο που υπήρξε μέτοχος ή εταίρος κεφαλαιουχικών εταιρειών αυτού με ποσοστό συμμετοχής τουλάχιστον δέκα τοις εκατό (10%) κατά τα τρία (3) τελευταία έτη πριν τη λύση του μέχρι του ποσού των αναληφθέντων εντός της ως άνω τριετίας κερδών ή απολήψεων σε μετρητά ή σε είδος λόγω της ιδιότητας του μετόχου ή εταίρου και εφόσον η οφειλή αφορά την περίοδο, στην οποία το εν λόγω πρόσωπο ήταν μέτοχος ή εταίρος.

5. Οι νόμιμοι εκπρόσωποι των υπόχρεων σε ενιαίο φόρο ιδιοκτησίας ακινήτων νομικών προσώπων και νομικών οντοτήτων, ο εκκαθαριστής ή προσωρινός διαχειριστής νομικού προσώπου, που έχει τεθεί σε εκκαθάριση ή βρίσκεται κάτω από αναγκαστική διαχείριση, ευθύνονται σε ολόκληρο, μαζί με τους υπόχρεους, για την πληρωμή των τόκων και προστίμων που οφείλονται σε δικές τους πράξεις ή παραλείψεις.

6. Οι τελευταίοι κύριοι ή ψιλοί κύριοι ή επικαρπωτές ή επιφανειούχοι των ακινήτων ευθύνονται σε ολόκληρο μαζί με τους υπόχρεους για την πληρωμή του ΕΝ.Φ.Ι.Α. που βαρύνει το δικαίωμα που απέκτησαν. Τα πρόσωπα αυτά έχουν δικαίωμα να προσφύγουν στη διαδικασία του άρθρου 63 του παρόντος εντός εξήντα (60) ημερών από την κοινοποίηση με συστημένη επιστολή της οικείας πράξης της Φορολογικής Διοίκησης.

7. Πρόσωπα ευθυνόμενα για την καταβολή φόρου εκ μέρους του νομικού προσώπου ή της νομικής οντότητας σύμφωνα με το παρόν άρθρο δύνανται να ασκήσουν έναντι της Φορολογικής Διοίκησης, παράλληλα με το νομικό πρόσωπο ή τη νομική οντότητα, οποιοδήποτε δικαίωμα θα είχε στη διάθεσή του το νομικό πρόσωπο ή η νομική οντότητα.

8. Οι παράγραφοι 3 και 4 δεν ισχύουν για νομικά πρόσωπα και νομικές οντότητες εισηγμένες στο Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών ή αναγνωρισμένο χρηματιστήριο σε άλλο κράτος – μέλος της Ε.Ε..

(2) Άρθρο 31, πρώην 29, του νόμου 4321/2015

1. Τα πρόσωπα που είναι νόμιμοι εκπρόσωποι, πρόεδροι, διαχειριστές, διευθύνοντες σύμβουλοι, εντεταλμένοι στη διοίκηση και εκκαθαριστές των νομικών προσώπων και νομικών οντοτήτων, όπως αυτές προσδιορίζονται στο άρθρο 3 του ν. 4174/2013, Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας (Α ́ 170), κατά το χρόνο της διάλυσης ή συγχώνευσής τους, ευθύνονται προσωπικά και αλληλέγγυα και εις ολόκληρον για την καταβολή των ασφαλιστικών εισφορών, πρόσθετων τελών, προσαυξήσεων και λοιπών επιβαρύνσεων που οφείλονται από αυτά τα νομικά πρόσωπα και τις νομικές οντότητες προς τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης ανεξάρτητα από το χρόνο βεβαίωσής τους. Στα νομικά πρόσωπα ή νομικές οντότητες που συγχωνεύονται, ευθύνεται αλληλεγγύως και εις ολόκληρον μαζί με τα πιο πάνω πρόσωπα, για την πληρωμή των κατά το προηγούμενο εδάφιο οφειλόμενων ασφαλιστικών εισφορών του διαλυόμενου νομικού προσώπου και εκείνο ή εκείνη η νομική οντότητα που το απορρόφησε ή το νέο νομικό πρόσωπο ή η νέα νομική οντότητα που συστήθηκε, ανεξάρτητα από το χρόνο βεβαίωσής τους. Η προσωπική και αλληλέγγυα ευθύνη των προσώπων που έχουν τις παραπάνω ιδιότητες για την καταβολή των ασφαλιστικών εισφορών, πρόσθετων τελών, προσαυξήσεων και λοιπών επιβαρύνσεων που οφείλονται από τα νομικά πρόσωπα και τις νομικές οντότητες υπάρχει και κατά τη διάρκεια λειτουργίας του νομικού προσώπου ή της νομικής οντότητας που εκπροσωπούν.

2. Αν κατά το χρόνο διάλυσης νομικού προσώπου ή νομικής οντότητας δεν έχουν εξοφληθεί όλες οι υποχρεώσεις του νομικού προσώπου ή της νομικής οντότητας προς τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης, οι, κατά το χρόνο διάλυσης αυτών, μέτοχοι ή εταίροι κεφαλαιουχικών εταιρειών με ποσοστό συμμετοχής τουλάχιστον δέκα (10%) τοις εκατό ευθύνονται αλληλεγγύως και εις ολόκληρο με το νομικό πρόσωπο ή τη νομική οντότητα για την καταβολή των οφειλόμενων ασφαλιστικών εισφορών, προσθετών τελών, προσαυξήσεων και λοιπών επιβαρύνσεων. Επίσης και κάθε πρόσωπο που υπήρξε μέτοχος ή εταίρος κεφαλαιουχικών εταιρειών με ποσοστό συμμετοχής τουλάχιστον δέκα (10%) τοις εκατό, ευθύνεται αλληλεγγύως και εις ολόκληρο με το νομικό πρόσωπο ή τη νομική οντότητα για την καταβολή των οφειλόμενων ασφαλιστικών εισφορών, προσθετών τελών, προσαυξήσεων και λοιπών επιβαρύνσεων, που δημιουργήθηκαν κατά τη χρονική περίοδο της ιδιότητας του μετόχου ή εταίρου. Οι ρυθμίσεις της παραγράφου αυτής δεν ισχύουν για νομικά πρόσωπα και νομικές οντότητες εισηγμένες στο Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών ή αναγνωρισμένο χρηματιστήριο σε άλλο κράτος − μέλος της Ε.Ε..

3. Τα πρόσωπα που κατά τις διατάξεις του παρόντος άρθρου ευθύνονται προσωπικά και αλληλέγγυα για τις οφειλές νομικού προσώπου ή νομικής οντότητας προς Φ.Κ.Α., κατ’ εξαίρεση, είναι δυνατό να εξοφλήσουν αυτοτελώς τις οφειλές του νομικού προσώπου προς τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης (Φ.Κ.Α.), που υπήρχαν κατά την ανάληψη των καθηκόντων τους, καθώς και αυτές που δημιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια της θητείας τους, ανεξαρτήτως του χρόνου βεβαίωσής τους. Στην περίπτωση αυτή αναστέλλεται η λήψη ή η εκτέλεση κάθε αναγκαστικού μέτρου σε βάρος τους και χορηγείται σε αυτούς αποδεικτικό ασφαλιστικής ενημερότητας για κάθε χρήση.

4. Πρόσωπα ευθυνόμενα για την καταβολή ασφαλιστικών οφειλών εκ μέρους του νομικού προσώπου ή της νομικής οντότητας, σύμφωνα με το παρόν άρθρο, δύνανται να ασκήσουν έναντι των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης, παράλληλα με το νομικό πρόσωπο ή τη νομική οντότητα, οποιοδήποτε δικαίωμα θα είχε στη διάθεσή του το νομικό πρόσωπο ή η νομική οντότητα.

5. Το άρθρο αυτό ισχύει από την ημερομηνία κατάργησης του άρθρου 115 του ν. 2238/1994 για τα πρόσωπα που ήταν υπεύθυνα με βάση τις διατάξεις της παρ. 4 του άρθρου 4 του ν. 2556/1997 (Α ́270), όπως αντικαταστάθηκε με την παρ. 2 του άρθρου 69 του ν. 2676/1999 (Α ́ 1). Για τα υπόλοιπα πρόσωπα ισχύει από την ψήφιση του παρόντος.